Ομιλία του αποφοίτου, κ. Χιωτίνη Νικήτα, Ομ. Καθ. Παν. Δυτ. Αττικής στην τελετή αποφοίτησης 2026
Σεβαστές Καθηγήτριες, σεβαστοί Καθηγητές, σεβαστοί γονείς, αγαπητές και αγαπητοί συν-απόφοιτοι του θρυλικού πλέον Α’ Λυκείου Αθηνών (την εποχή μου ήταν εξατάξιο Γυμνάσιο)
Πρώτ’ απ’ όλα επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω τη Διεύθυνση του Λυκείου για την εξαιρετικώς τιμητική για μένα πρόσκληση. Είμαι ιδιαιτέρως συγκινημένος που ξαναβρίσκομαι στο Σχολείο μου και μάλιστα μπροστά σε σας που μόλις αποφοιτήσατε. Οι αναμνήσεις μου είναι γεμάτες ευγνωμοσύνη, γιατί εδώ έμαθα να χρησιμοποιώ τα Ελληνικά, στο όσο βεβαίως υπήρξα καλός μαθητής των φιλολόγων μου. Δεν θα ξεχάσω την κα Παραδείση, που μας ωθούσε να κάνουμε αναλύσεις κειμένων και προφορική παρουσίασή τους, κάτι που πραγματικά ήταν για όλους μας ευεργετικό. Θα παραξενεύεστε που παρότι είμαι των θετικών επιστημών (αρχιτέκτονας είμαι, αλλά δεν λέω τεχνοκράτης, γιατί η λέξη τεχνοκράτης είναι λάθος να χρησιμοποιείται, δεν είναι ούτε σωστός όρος, ούτε κολακευτικός) δίνω μεγαλύτερη σημασία σε αυτά που μου προσέφεραν οι φιλόλογοι. Χωρίς βεβαίως να υποτιμώ τους Μαθηματικούς και τους Φυσικούς, που μας εισήγαγαν στις επιστήμες των επιστημών, αλλά χωρίς γλώσσα και λόγο δεν πάμε πουθενά.
Εν πάση περιπτώσει αρκετά οι αναμνήσεις, στις οποίες αναμνήσεις συμπεριλαμβάνεται και ο Τόπος, στον οποίον αξιωθήκαμε να ζήσουμε. Τότε δεν το καταλάβαινα, μάλλον ούτε και σεις το έχετε ακόμα συνειδητοποιήσει. Υπάρχουμε σε ένα τόπο που όλος ο υπόλοιπος κόσμος ζηλεύει, τόπος με ιστορία, με ιδιαίτερο genius loci θα έλεγαν οι Ρωμαίοι. Η Πλάκα με τ’ Αναφιώτικα, Ακρόπολη, Θησείο, Κεραμικός, πιο κει ο Λυκαβηττός, όπου -για να θυμηθώ ρήση εκλιπόντα φίλου- βρίσκει αποκούμπι η Αθηνά, όταν οδεύει προς Ακρόπολη. Αγαπητές και αγαπητοί συναπόφοιτοι, Επειδή είμαι λίγο μεγαλύτερός σας -μόλις γύρω στα 55 χρονάκια!- επιτρέψτε μου μια συμβουλή: να αγαπήσετε το επάγγελμα που θα κάνετε, όποιο και αν είναι αυτό και να επιδιώξετε να είναι αυτό που ανταποκρίνεται στο ταλέντο σας. Όχι για να κερδίσετε απλώς περισσότερα χρήματα, αλλά για να κερδίσετε μια δημιουργική, ευχάριστη και ουσιαστική ζωή. Μια ζωή που θα σας επιτρέπει να ζείτε σε αρμονία με τον εαυτό σας. Προσωπικά, παρότι εργάζομαι αδιάκοπα, συχνά αισθάνομαι πως δεν έχω δουλέψει ποτέ μου, με την έννοια της δουλειάς ως «δουλείας». Εργασία δεν σημαίνει δουλειά-δουλεία. Εργασία σημαίνει παραγωγή έργου. Σημαίνει δημιουργία έργου που με ικανοποιεί και με εμπλουτίζει ως άνθρωπο. Μεγάλη υπόθεση αυτό, επιδιώξτε το ή καλλίτερα δημιουργείστε το. Όλοι έχετε ταλέντα, ταλέντα που δεν είναι τα ίδια για όλους, ταλέντα συχνά κρυμμένα, αν όχι καταπιεσμένα. Ούτε όλοι έχουν τις ίδιες περιέργειες, περιέργειες που αναζητούν ανταπόκριση…. σπουδαίο πράγμα να έχετε περιέργειες, αυτές οδηγούν την ανθρωπότητα προς το μέλλον. Ιδού λοιπόν που πάσχει το εκπαιδευτικό μας σύστημα, δεν αναγνωρίζει ούτε τα πολυποίκιλα ταλέντα ούτε τις πολυποίκιλες κλίσεις και περιέργειές μας. Αναγνωρίζει μόνο και πριμοδοτεί την επιτυχία στις πανελλαδικές εξετάσεις και αυτό το πληρώνουν και οι νέοι και η χώρα. Παρότι πιστεύω πως αυτό έχει αρχίσει να βελτιώνεται, κυρίως εξ αιτίας των εμπνευσμένων καθηγητών, δεν έχει βρει τη λύση του. Προσωπικώς στους φοιτητές μου πάντα λέω πως δεν είμαι αυτός που θα τους μάθει τα πάντα, που ουδείς τα ξέρει άλλωστε και αυτό ολοένα και περισσότερο γίνεται φανερό. Τους λέω πως δεν είμαι παρά ένας περισσότερο έμπειρος συνομιλητής τους που τους θέτει προβληματισμούς και τους καλεί σε δρόμους έρευνας, χρησιμοποιώντας ο καθείς τα ταλέντα του και τις κλίσεις του. Θεωρώ άλλωστε βέβαιο και πως οι καθηγητές σας κάπως αναλόγως σας ωθούσαν, παρά τις αγκυλώσεις του όλου εκπαιδευτικού συστήματος, που και αυτό νομίζω έχει αρχίσει κάπως και ανοίγεται. Αν το δεχτήκατε κλειστό, ανοίξτε εσείς τους εαυτούς σας, για να δεχθείτε τα πρωτόγνωρα που έρχονται, το μέλλον σας ανήκει, φτιάξτε το. Κυρίες και Κύριοι συναπόφοιτοι, Γι’ αυτούς που θα ασχοληθείτε περισσότερο με ακαδημαϊκά ζητήματα, να ξέρετε πως όσο μεγαλώνετε θα νοιώθετε όλο και λιγότερο γνώστες, όλο και λιγότερο επαρκείς για την επιστήμη σας. Τούτο, πέραν του ότι είναι σωστό, είναι και καλό για τους μελλοντικούς θεράποντες των επιστημών. Στις μέρες μας η γνώση κινείται με απίστευτες ταχύτητες και σε λίγο θα είναι προσβάσιμη από όλους, όσους βεβαίως θα ξέρουν πως να την διαχειριστούν. Ο μελλοντικός άνθρωπος δεν θα είναι παρά επεξεργαστής γνώσεων και πληροφοριών, θεμελιωμένος όμως στις αξίες που προωθούν την Υπόθεση του Ανθρώπου. Προέχει να έχετε τέτοιες αξίες και έχω τη βεβαιότητα πως αυτό εδώ το Σχολείο νοιάστηκε γι’ αυτό, όπως άλλωστε μας επιβάλει και η Παράδοση αυτού του Τόπου. Η Παράδοση αυτού του Τόπου που μας έχει προικίσει με ένα στέρεο συλλογικό ασυνείδητο, που αυτό και μόνο, σιωπηρώς και ανεπαισθήτως όπως θα έλεγε ο Καβάφης, μας οδηγεί στο μέλλον και προσανατολίζει την ίδια της Ιστορία. Και κάτι άλλο, μη πολυσκάτε, όσοι δεν θα περάσατε σε ιατρικές σχολές ή σε πολυτεχνεία. Οι περισσότερο επιτυχημένοι συμμαθητές μου -με την επιτυχία πρωτίστως ως συμφωνία με τον εαυτό μας, αλλά επιτυχημένοι και στο ζήτημα των υλικών απολαβών- δεν σταδιοδρόμησαν ως γιατροί, μηχανικοί και δικηγόροι, αλλά ως άνθρωποι παραγωγικοί, με εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και στα ιδιαίτερα ταλέντα τους. Έχετε τέτοια ταλέντα, κατά κανόνα κρυμμένα, ανακαλύψτε τα και αξιοποιείστε τα!
Νικήτας Χιωτίνης, απόφοιτος Α’ Προτύπου (εξαταξίου) Γυμνασίου Αθηνών 1971
